“Tokum ama hâlâ bir şey atıştırmak istiyorum.”
01 / 09Metabolik ekseni · Tanıdık anlar
Daha yeni yedin.
Neden aklın yine yemekte?
Açlık, tokluk ve iştah gün içinde hep aynı çalışmaz.
Bazen ipucu, ne yediğinden önce ne zaman tekrar yemek istediğinde olabilir.
Paternime bak ↓“Yemekten sonra tatlı yemeden rahat etmiyorum.”
03 / TANIDIK ANLAR“Akşam olunca iştahım belirgin şekilde artıyor.”
“Gece kendimi buzdolabının başında buluyorum.”
“Bazı yemeklerden sonra üzerime bir ağırlık çöküyor.”
İstersen işaretle. Seçimlerin yalnızca bu sayfada kalır.
Bunlardan biri sana tanıdık geldi diye insülin direncin olduğu anlamına gelmez.
Asıl ipucu,
hangilerinin ne zaman tekrar ettiğinde olabilir.
02 / 09Zamanlamayı fark et
Tek bir günü değil.
Tekrar eden anları düşün.
- 08:00
Sabah
Öğünümü geciktirince çok acıkıyor muyum?
- 12:00
Öğün sonrası
Yemekten kısa süre sonra yeniden yemek düşünüyor muyum?
- 16:00
Öğleden sonra
Tatlı veya karbonhidrat isteğim belirginleşiyor mu?
- 20:00
Akşam
Gündüze göre iştahım artıyor mu?
- 23:00
Gece
Tok olsam bile mutfağa gitme isteğim oluyor mu?
Saatler temsilidir; kendi gününün ritmini düşün.
Tek bir sinyal değil.
Zamanlaması bize daha çok şey anlatabilir.
Bazen mesele yalnızca ne yediğin değil.
Bedeninde neyin ne zaman değiştiği.
03 / 09Enerji yönetimi
Metabolizma sadece
“hızlı” veya “yavaş” değildir.
Bedenin gün boyunca sürekli enerji yönetir.
ENERJİ
KULLANDEPOLASONRA KULLAN
Bu sistemdeki önemli mesajcılardan biri:
İNSÜLİNİnsülin düşman değil.
Bedeninin enerji yönetiminde kullandığı normal ve gerekli hormonlardan biri.
Mesele insülinin var olması değil.
Bedeninin onun mesajına nasıl yanıt verdiği.
04 / 09Öğünün yolculuğu
Bir öğünden sonra
bedeninde ne oluyor?
Yakıt. Mesaj. Yanıt.
Metabolik sistemi anlamanın en basit yollarından biri yemeğin bedenindeki yolculuğunu takip etmek.
YEMEKBAĞIRSAKGLUKOZ · DOLAŞIMPANKREASİNSÜLİN
KASKARACİĞERYAĞ DOKUSU
01 / YAKIT
Yolculuk bir öğünle başlar.
Yemek yediğinde sindirim başlar.
Karbonhidratların bir kısmı glukoza dönüşür.
01 / YAKIT
Bağırsaktan dolaşıma.
Glukoz bağırsaktan dolaşıma geçer.
Yakıt artık bedenin içinde yol alır.
02 / MESAJ
“Enerji geldi.”
Kandaki glukoz yükseldiğinde pankreas insülin salgılar.
İnsülini bedenin dokularına gönderdiği bir mesaj gibi düşün.
03 / YANIT
Mesaj tek bir yere gitmez.
- KAS
- Glukozu enerji için kullanabilir veya depolayabilir.
- KARACİĞER
- Glukozun depolanmasına ve kana ne kadar glukoz bırakılacağının düzenlenmesine yardım eder.
- YAĞ DOKUSU
- Enerjinin depolanmasında rol oynar.
Yakıt geldi. → Mesaj gönderildi. → Dokular yanıt verdi.
05 / 09Hikâyenin bir başka katmanı
Bağırsak yalnızca
yemeğin geçtiği bir yol değil.
Yemekten sonra iştah ve toklukla ilgili sinyallerin oluşmasında da rol oynar.
Ve bağırsakta başka bir sistem daha var:
Mikrobiyota.
Bağırsaklarında yaşayan mikroorganizmalar yediklerinle sürekli etkileşim halinde.
Yediklerin sadece seni etkilemiyor.
Bağırsak ortamını da etkiliyor.
PREBİYOTİK
Bazı bağırsak mikroorganizmalarının kullanabildiği ve sağlık faydası sağlayan besin bileşenleri.
PROBİYOTİK
Yeterli miktarda alındığında sağlık faydası sağlayabilen belirli canlı mikroorganizmalar.
Probiyotik tek bir şey değildir. Farklı suşların etkileri aynı olmak zorunda değildir.
Bilimi merak ediyorum +
Bağırsaktan salınan hormonlar tokluk sinyallerine katılır. Mikroorganizmaların besinleri işlemesiyle oluşan metabolitler de bağırsak ortamını etkileyebilir.
Bu etkiler kişiye ve mikroorganizmanın suşuna göre değişebilir. Bu bölüm bir probiyotik, prebiyotik veya tedavi önerisi değildir.
Bağırsak metabolik hikâyenin tek nedeni değil.
Ama hikâyenin dışında da değil.
06 / 09Yanıt zayıflarsa
Beden aynı işi yapmak için
daha fazla uğraşabilir.
Bazı durumlarda kas, karaciğer ve yağ dokusu insüline eskisi kadar etkili yanıt vermeyebilir.
İnsülin direnci
Dokuların insülin mesajına daha az etkili yanıt vermesi.
İnsülinDokuYanıt
İnsülin ↑DokuDaha zayıf yanıt
Temsili mekanizma; kişisel bir ölçüm veya değerlendirme değildir.
- Dokuların yanıtı azalabilir.
- Pankreas daha fazla insülin salgılayabilir.
- Kan glukozu bir süre normal aralıkta kalabilir.
- Zaman içinde bu dengeyi korumak zorlaşabilir.
Peki bu denge uzun süre zorlanırsa?
07 / 09Birlikte çalışan sistem
Metabolizma tek bir organın
hikâyesi değil.
METABOLİK
DENGE
KAN ŞEKERİ
Glukoz dengesindeki değişiklikler
KARACİĞER
Metabolik yağlanma ile ilişkili süreçler
KAN YAĞLARI
Trigliserid ve kolesterol dengesi
DAMARLAR
Kan basıncı ve kardiyometabolik risk
Uzun süre devam eden insülin direnci ve buna eşlik eden metabolik değişiklikler bu sistemlerle ilişkili olabilir.
Risk, günlük bir sinyal ve tanı
aynı şey değildir.
Metabolizma ≠ kilo
Kilo almak ≠
insülin direnci
Zayıf olmak ≠
metabolik risk yok
Tartıdaki sayı metabolik sağlığın bütün hikâyesini anlatmaz.
08 / 09Sinyal ve tanı
Tatlı krizi≠insülin direnci.
Açlık, tatlı isteği, gece yemek yeme isteği veya yemek sonrası uyku hali tek başına insülin direnci olduğunu söylemez.
- Uyku
- Stres
- Öğün düzeni
- Hareket
- Döngü
Bunların hepsi iştahını ve enerji deneyimini etkileyebilir.
Amacımız her sinyale bir hastalık adı vermek değil.
Tekrar eden paterni anlamak.
09 / 09Kendi paternin
Tek bir tatlı isteğine değil.
Tekrar eden düzene bak.
SİNYAL HARİTASI
Olası bir patern · örnek
- Akşam artan iştah
- Yemek sonrası tatlı isteği
- Gece yeme isteği
- Yemek sonrası ağırlık
Belki sende akşam artan iştah, yemek sonrası tatlı isteği, gece yeme isteği ve bazı öğünlerden sonra enerji düşüşü birlikte ortaya çıkıyor.
Ya da senin paternin tamamen farklı.
Intiwo sana “İnsülin direncin var.” demeye çalışmaz.
Hangi sinyallerin sende birlikte hareket ettiğini görmene yardımcı olur.
Sinyali gör. Zamanlamayı fark et.
Paterni anla. Sonra ne yapabileceğini öğren.